Maak kennis met Penelope Aurelia Bergkamp - genomineerd voor de Vlaamse Scriptieprijs

Penelope Bergkamp

Models of Corporate Supply Chain Liability
(Titel journalistiek artikel: Ketenaansprakelijkheid voor multinationals: zal het er van komen?) 
Penelope Bergkamp
KU Leuven - Master in de rechten

Van de ingestorte kledingfabriek in Bangladesh tot de ontsnapte olie uit Nigeriaanse pijpleidingen: kunnen we multinationals aansprakelijk stellen voor het wangedrag van hun leveranciers en dochterondernemingen? Juriste Penelope Bergkamp onderzocht het in haar masterproef.

Jaar
Waarom koos je voor dat scriptieonderwerp?

Een paar jaar geleden verbinden internationale ondernemingen zich steeds vaker aan maatschappelijk verantwoord ondernemen, en aan ‘ketenverantwoordelijkheid, ‘supply chain responsibility’ in het Engels. Kijk maar eens op de websites van grote multinationale ondernemingen. Ik vroeg me af wat dat maatschappelijk verantwoord ondernemen en die ketenverantwoordelijkheid precies inhouden en welke gevolgen deze trends konden hebben. De vraag die mij met name interesseerde was of ketenverantwoordelijkheid zou kunnen uitmonden in ketenaansprakelijkheid. Het toeval wilde dat exact deze vraag aan de orde was in een rechtszaak die op dat moment in Nederland werd opgestart. Een dochteronderneming van Shell had milieuverontreiniging veroorzaakt in Nigeria en Shell Nederland werd voor die schade aansprakelijk gesteld voor de Nederlandse rechter. Zo kreeg mijn nieuwsgierigheid plots enorme praktische relevantie en wist ik zeker dat ik het juiste onderwerp had gevonden voor een uitgebreid onderzoek voor mijn master thesis.

Wat was het mooiste moment tijdens het schrijven van je scriptie?

Mijn 'Eureka!' moment was het moment dat ik een compleet en sluitend kader had gevonden voor ketenaansprakelijkheid. Dit was een evolutie en een iteratief proces; steeds herbedenken, aanpassen en opnieuw testen. Toen alle puzzelstukjes in mijn hoofd en op papier in elkaar vielen, was ik overweldigd door blijdschap.

Wat was het moeilijkste (moment) bij je scriptieonderzoek?

Twee weken voor mijn definitieve deadline had het Hooggerechtshof van de VK zich in een langverwacht en belangrijk arrest uitgesproken over ketenaansprakelijkheid. De uitspraak verlegde de invalshoek van waaruit de Britse, Nederlandse en Canadese rechters tot op dat moment ketenaansprakelijkheid hadden benaderd. Het analyseren van de uitspraak en in zo'n korte tijd was de grootste uitdaging tijdens mijn scriptieonderzoek, maar het bleek de moeite waard te zijn, want dit Engelse arrest bevatte de ontbrekende stukjes van de puzzel.

Waarom zou iemand jouw thesis moeten lezen?

Op 15 december 2019 is in Amerika een proces gestart tegen Apple, Google, andere tech companies, Tesla en het Belgische Umicore namens de ouders en voogden van 14 kinderen die het leven lieten toen een tunnel in de cobaltmijn in Congo instortte. Cobalt wordt gebruikt in heroplaadbare lithium-ion-batterijen. De eisers stellen dat de gedagvaarde bedrijven profiteerden van de kinderarbeid in cobaltmijnen en niets hebben gedaan om hun onwettige en onveilige situatie te verbeteren. Mijn thesis biedt een duidelijke kader om dit soort zaken waarin ketenaansprakelijkheidheid centraal staat, te begrijpen en te duiden. Naast advocaten, bedrijfsjuristen en academische juristen, kunnen ook bedrijfsleiders hun voordeel doen met mijn scriptie. Natuurlijk is de scriptie ook nuttig voor journalisten en ieder ander die wil deelnemen aan het debat. Het onderwerp raakt namelijk alle betrokkenen in de keten, van de mijnwerkers in Zambia tot de consument in België.

Wat doe je nu, in je leven na de scriptie en studies?

Dit jaar volg ik een Master of Laws opleiding aan de National University of Singapore, waar ik specialiseer in ondernemingsrecht.